رویکردشناسی موضوعی نشر کتابهای مذهبی در سالهای 1357-1342
اطلاعات این مقاله توسط دبیرخانه ثبت شده است و نویسندگان میتوانند اصلاحات احتمالی را به دبیرخانه اعلام کنند.
این مقاله بهصورت کامل در مجموعه مقالات کنفرانس پذیرفته و منتشر شده است. در این صفحه فقط چکیده و اطلاعات کتابشناختی آن ارائه میشود.
چکیده فارسی
پژوهش حاضر با عنوان «رویکردشناسی موضوعی نشر کتابهای مذهبی در ایران (۱۳۵۷-۱۳۴۲)» به بررسی جریانها، گرایشها و اهداف فکری و اجتماعی در عرصه نشر دینی طی دورهای میپردازد که مصادف با تحولات بنیادین فکری و سیاسی در جامعه ایران بود. این بازه زمانی از آغاز دهه ۱۳۴۰ تا پیروزی انقلاب اسلامی، دورهای است که در آن نشر کتابهای مذهبی از قالب سنتی آموزش دینی و ترویج احکام، به ابزاری برای بیداری فکری، اصلاح فرهنگی و بسیج اجتماعی تبدیل شد. هدف اصلی این پژوهش، توصیف و بررسی رویکردهای موضوعی غالب در نشر مذهبی است. روش پژوهش بر پایه مطالعه تاریخی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابشناختی، مطبوعاتی و آثار شاخص نویسندگان و ناشران دینی آن دوره است. یافتهها نشان میدهد که نشر مذهبی در این بازه زمانی سه رویکرد عمده را دنبال میکرد: ۱. رویکرد سنتگرا که بر حفظ میراث فقهی و اخلاقی تمرکز داشت؛ ۲. رویکرد نواندیش دینی که در پی پیوند دادن دین با مسائل اجتماعی، فلسفی و سیاسی روز بود (با چهرههایی چون مطهری، شریعتی و بازرگان)؛ و ۳. رویکرد انقلابی که نشر را ابزار آگاهیبخشی و مقاومت فرهنگی در برابر نظام سلطنتی و نفوذ غرب میدانست. نتیجه پژوهش نشان میدهد که نشر مذهبی در این دوران نقشی تعیینکننده در تحول ذهنیت دینی جامعه ایفا کرد و به شکلگیری جریان فکری منتهی به انقلاب اسلامی یاری رساند. ناشرانی چون «بعثت»، «صدرا» و «جاویدان» در این روند، به عنوان کانونهای نشر اندیشه دینی پویا و انقلابی شناخته میشوند. بنابراین، بررسی رویکردشناسی نشر مذهبی در دوره ۱۳۵۷-۱۳۴۲ نهتنها بازخوانی تاریخ نشر است، بلکه شناخت مسیر تکوین اندیشه دینی معاصر ایران به شمار میآید.
کلیدواژهها: نشر کتابهای مذهبی، انقلاب اسلامی، امام خمینی، کتب ممنوعه، گفتمان دینی نوگرا، ناشران مذهبی
استناد به این مقاله
رفرنس به مقاله کامل منتشرشده در مجموعه مقالات کنفرانس اشاره دارد، نه فقط چکیده نمایشدادهشده در این صفحه.