بازتولید «کاتارسیس ارسطویی» در رسانههای جمعی؛ مطالعه موردی: برنامه ماه عسل
اطلاعات این مقاله توسط دبیرخانه ثبت شده است و نویسندگان میتوانند اصلاحات احتمالی را به دبیرخانه اعلام کنند.
این مقاله بهصورت کامل در مجموعه مقالات کنفرانس پذیرفته و منتشر شده است. در این صفحه فقط چکیده و اطلاعات کتابشناختی آن ارائه میشود.
چکیده فارسی
مفهوم کاتارسیس ارسطویی بهعنوان پالایش عواطف ترحم و ترس از طریق تماشای تراژدی، یکی بنیادیترین مفاهیم در زیباییشناسی کلاسیک است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که این مفهوم در عصر رسانههای جمعی و در قالبهای نوین ارتباطی چگونه بازتولید و بازتعریف میشود. برنامه تلویزیونی «ماه عسل» با بخشهای معروف به «قصاص و بخشش»، نمونهای منحصربهفرد برای مطالعه این پدیده است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با اتخاذ رویکرد نشانهشناختی انجام شده است. جامعه آماری شامل بخشهای قصاص و بخشش برنامه ماه عسل است. واحد تحلیل، سکانسهای کلیدی شامل ورود محکوم، روایت جنایت، اعلام رأی، لحظه بخشش و واکنش مخاطبان میباشد. برای تحلیل دادهها از چارچوب نظری ارسطو (عناصر ترحم، ترس و همذاتپنداری) استفاده شده است.برنامه ماه عسل با بهرهگیری از نمایش چهرههای گریان، روایتسازی عاطفی از گذشته، نمایش لحظات انتظار و بلاتکلیفی، و امکان همذاتپنداری همزمان با محکوم و اولیای دم، عناصر سهگانه ترحم، ترس و همذاتپنداری را در مخاطبان برمیانگیزد. مهمترین وجه تمایز این برنامه از تراژدی کلاسیک، نقش پیامکهای مردمی در ایجاد فشار بر اولیای دم برای بخشش و تبدیل مخاطب خانگی از تماشاگر منفعل به عنصری فعال در فرایند تصمیمگیری است.آنچه در برنامه ماه عسل رخ میدهد، کاتارسیس تعاملی نامیده میشود؛ فرایندی که در آن مخاطب با مشارکت فعال خود، نهتنها شاهد تطهیر عاطفی خویش است، که در تطهیر عاطفی جمعی نیز سهیم میشود. این شکل نوین از کاتارسیس، نمونهای از ظرفیت رسانههای جمعی برای بازتولید مفاهیم کلاسیک زیباییشناسی در قالبی متناسب با اقتضائات عصر ارتباطات است.
کلیدواژهها: کاتارسیس ارسطویی، رسانههای جمعی، برنامه ماه عسل، کاتارسیس تعاملی، تحلیل محتوای کیفی
استناد به این مقاله
رفرنس به مقاله کامل منتشرشده در مجموعه مقالات کنفرانس اشاره دارد، نه فقط چکیده نمایشدادهشده در این صفحه.