(بازآرایی نهاد وزارت در گذار طغرل به ملکشاه؛ تحلیل تطبیقی نقش عمیدالملک کندری و خواجه نظامالملک در تنظیم روابط سلجوقیان با خلافت عباسی)
اطلاعات این مقاله توسط دبیرخانه ثبت شده است و نویسندگان میتوانند اصلاحات احتمالی را به دبیرخانه اعلام کنند.
این مقاله بهصورت کامل در مجموعه مقالات کنفرانس پذیرفته و منتشر شده است. در این صفحه فقط چکیده و اطلاعات کتابشناختی آن ارائه میشود.
چکیده فارسی
نهاد وزارت در دوره سلجوقیان بزرگ نقشی محوری در تنظیم مناسبات سلطنت و خلافت عباسی ایفا کرد. این مقاله با هدف تبیین فرایند بازآرایی نهاد وزارت در گذار از طغرل بیک به ملکشاه و با روش تحلیل تاریخی تطبیقی، کارنامۀ دو وزیر برجستۀ این دوره، یعنی عمیدالملک کندری و خواجه نظامالملک طوسی را بررسی کرده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که الگوی وزارت در عهد کندری مبتنی بر روابط شخصی، مذاکرات موردی و حل بحرانهای لحظهای بود و فاقد ثبات، استقلال و بازتولیدپذیری نهادی به شمار میرفت. در این مرحله، خلیفه منبع مشروعیت و سلطان بازوی اجرایی او بود. در دورۀ وزارت نظامالملک، با تأسیس مدارس نظامیه، تنظیم نظام اقطاع، تدوین سیاستنامه و مهار دخالت خلیفه در امور سیاسی، نهاد وزارت به ساختاری قاعدهمند، پایدار و مستقل تبدیل گردید. در این مرحله، سلطنت در کنار خلافت توازن یافت و الگوی تنظیمگری اقتدارگرایانه دولت سلجوقی جانشین رویکرد پیشین شد. نتیجه آنکه بازآرایی نهاد وزارت در گذار از کندری به نظامالملک، نمایانگر تحولی بنیادین از ساختاری شخصیمحور و تابع به نهادی عقلانی-قانونی و تنظیمگر است که الگویی نوین برای حکمرانی مستقل از خلافت در تاریخ سیاسی ایران پس از اسلام پدید آورد. واژههاي كليدي: نهاد وزارت، سلجوقیان، خلافت عباسی، عمیدالملک کندری، خواجه نظامالملک طوسی.
استناد به این مقاله
رفرنس به مقاله کامل منتشرشده در مجموعه مقالات کنفرانس اشاره دارد، نه فقط چکیده نمایشدادهشده در این صفحه.