بنبست ساختاری و گذار معلق: تبارشناسی انتقادی حکمرانی فرهنگی در ایران (۱۴۰۴-۱۳۸۰)
اطلاعات این مقاله توسط دبیرخانه ثبت شده است و نویسندگان میتوانند اصلاحات احتمالی را به دبیرخانه اعلام کنند.
این مقاله بهصورت کامل در مجموعه مقالات کنفرانس پذیرفته و منتشر شده است. در این صفحه فقط چکیده و اطلاعات کتابشناختی آن ارائه میشود.
چکیده فارسی
هدف: این مقاله با رویکردی تبارشناسانه، منطقِ پایداریِ ناکارآمدی در نظام حکمرانی فرهنگی ایران طی دو دهه اخیر (۱۳۸۰-۱۴۰۴) را تحلیل میکند. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش اصلی است: کدام سازوکارهای ساختاری و گفتمانی، وضعیت «بنبست ساختاری و گذار معلق» را در سیاستگذاری فرهنگی ایران تولید و بازتولید کردهاند؟ روششناسی: این پژوهش از روش «تبارشناسی انتقادی» بهره میبرد. با تحلیل اسناد بالادستی، قوانین، گزارشهای کارشناسی و گفتمانهای رسمی، فرایند تاریخیِ شکلگیری وضعیتی تحلیل میشود که پژوهش آن را «تعادل آسیبشناختی» (Pathological Equilibrium) مینامد. این وضعیت، یک نقطه توازن پایدار است که در آن، سیستم فرهنگی نه توانایی اصلاح بنیادین خود را دارد و نه به سمت فروپاشی کامل حرکت میکند، بلکه در یک ناکارآمدی مزمن، خود را حفظ مینماید. یافتهها: یافتههای پژوهش نشان میدهد که این «تعادل آسیبشناختی» بر دو ستون اصلی استوار است: ۱) «معماری فلجکننده» (Paralyzing Architecture) که به موجب آن، تکثر نهادهای تصمیمگیر، همپوشانی وظایف و عدم وجود یک مرجعیت نهایی، هرگونه اصلاح معنادار را از طریق لختی بوروکراتیک و وتوی متقابل، خنثی میسازد. ۲) «تضاد پرفورماتیو» (Performative Contradiction) که در سطح گفتمانی، سیستم به طور همزمان ژست «گشایش» و «توسعه» فرهنگی را اتخاذ میکند (وجه پرفورماتیو)، اما در عمل با سازوکارهایی نظیر «واگذاری کنترلشده» و «واکنش ایمنیوار» به هر کنشگر مستقل، مانع از تحقق همان ژستها میشود. این دو منطق در کنار هم، یک «بنبست ساختاری» را ایجاد کردهاند که در آن، گذار به مدلی کارآمدتر، به طور دائمی «معلق» باقی میماند. نتیجهگیری و دلالتها: مقاله استدلال میکند که خروج از این بنبست، نیازمند یک تغییر پارادایم از نقش «کنترلگر مضطرب» به «معمار صبور اکوسیستم» است. این گذار پارادایمی بر سه محور استوار است: ۱) جراحی مقررات (تغییر ثقل از نظارت پیشینی به پاسخگویی پسینی)، ۲) معماری مشارکت (ایجاد شوراهای راهبردی با اختیارات واقعی برای نهادهای مدنی و صنفی)، و ۳) فلسفه نوین تأمین مالی (تأسیس صندوقهای سرمایهگذاری فرهنگی مستقل از بودجه دولتی). این پژوهش با ارائه یک چارچوب مفهومی نوین برای تحلیل ناکارآمدی سیستمی، به غنیسازی ادبیات سیاستپژوهی فرهنگی در ایران کمک میکند.
کلیدواژهها: حکمرانی فرهنگی، بنبست ساختاری، گذار معلق، تبارشناسی انتقادی، معماری فلجکننده، تضاد پرفورماتیو، سیاستپژوهی فرهنگی
استناد به این مقاله
رفرنس به مقاله کامل منتشرشده در مجموعه مقالات کنفرانس اشاره دارد، نه فقط چکیده نمایشدادهشده در این صفحه.