تحلیل محتوایی کرامات شهدای هشت سال دفاع مقدس بر اساس وصیتنامهها و روایتهای تاریخ شفاهی
اطلاعات این مقاله توسط دبیرخانه ثبت شده است و نویسندگان میتوانند اصلاحات احتمالی را به دبیرخانه اعلام کنند.
این مقاله بهصورت کامل در مجموعه مقالات کنفرانس پذیرفته و منتشر شده است. در این صفحه فقط چکیده و اطلاعات کتابشناختی آن ارائه میشود.
چکیده فارسی
کرامت، امری خارقالعاده است که به سبب عنایت الهی از فردی مؤمن و صالح، بدون ادعای نبوت و تَحَدّی صادر میشود و برخلاف معجزه و سحر، محدود و قابل آموختن نیست. پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوایی کرامات شهدای هشت سال دفاع مقدس بر پایهی دو منبع دستاول و کمتر بررسیشده، یعنی وصیتنامههای خودنوشت و روایتهای تاریخ شفاهی، انجام شده است. این دو منبع به سبب اصالت سندی خود، در مقایسه با رمان-خاطرههای بازآفرینیشده که دادهی غالب مطالعات پیشین بودهاند، تصویری دقیقتر و چندلایهتر از پدیدهی کرامت به دست میدهند. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و گردآوری اطلاعات به شیوهی اسنادی-کتابخانهای صورت گرفته است. یافتهها نشان داد که کرامت در وصیتنامهها ساختاری «پیشنگرانه» دارد و حول سه مقولهی گمنامی و مفقودی پیکر، وصیت تدفین و تحقق شگفت آن، و پیشآگاهی از زمان و محل شهادت شکل میگیرد؛ بهگونهای که کرامت در فاصلهی میان «خواستهی نوشتهشده» و «تحقق واقعی» پدید میآید و ساختاراً به سند خودنوشت وابسته است. در مقابل، کرامت در روایتهای تاریخ شفاهی ساختاری «پسنگرانه» دارد و بر مقولههای کرامت در لحظهی شهادت، حضور غیبی شهید و آگاهی او از احوال بازماندگان، شفای بیماران، و سلامت یا انتقال غیبی پیکر متمرکز است؛ این مقولهها بر روایت شخص ثالث استوارند و عنصر رؤیا در آنها نقشی محوری ایفا میکند. با وجود این تمایزها، هر دو پیکره در بستر معنایی مشترک توسل به اهلبیت (ع) و پیوند با نهضت عاشورا ریشه دارند و در عمل میتوانند در یک روایت واحد تلفیق شوند. نتیجه آنکه قویترین و معتبرترین گونهی روایت کرامت، آن است که سند خودنوشت و گواهی شفاهی را همزمان در خود داشته باشد؛ زیرا روایت شفاهی رخداد خارقالعاده را گزارش میکند و سند خودنوشت، هدفمندی و صلاحیت معنوی شهید را اثبات مینماید. واژههاي كليدي: کرامات شهدا، دفاع مقدس، وصیتنامه، تاریخ شفاهی، تحلیل محتوا، ادبیات پایداری.
استناد به این مقاله
رفرنس به مقاله کامل منتشرشده در مجموعه مقالات کنفرانس اشاره دارد، نه فقط چکیده نمایشدادهشده در این صفحه.